Çocuk ve gençleri dijital dünyanın risklerinden korumayı amaçlayan yeni sosyal medya yasasıyla birlikte 15 yaş sınırı gündemdeki yerini korurken, Sakarya Üniversitesi (SAÜ) Psikoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Sümeyye Derin, ergenlik döneminde beyin gelişiminin henüz tamamlanmamış olmasının gençleri sosyal medyanın olumsuz etkilerine karşı daha savunmasız hale getirdiğini belirtti.
Sakarya Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Sümeyye Derin, insan beyin gelişiminin 25 ila 30 yaşına kadar devam ettiğini, bu süreçte mantıklı karar verme ve dürtü kontrolünden sorumlu olan prefrontal korteksin gelişimini sürdürürken duygusal ve tepkisel süreçleri yöneten limbik sistemin daha baskın çalıştığını kaydetti. Özellikle 15 yaşın bu açıdan kritik bir eşik olduğuna dikkat çeken Derin, gençlerin bu dönemde sağlıklı karar verme ve eleştirel düşünme becerilerinde zorlandıklarını ifade etti.

"25 yaşa kadar beynimizin gelişimi devam ediyor"
Sağlıklı karar vermeye yarayan prefrontal korteksin bu yaşlarda yeteri kadar gelişmediğini ifade eden Derin, "Özellikle beyin gelişimi açısından bu sürece bakmakta fayda var. Bizlerin çocukluktan itibaren 25 yaşa kadar beynimizin gelişimi devam ediyor. Hatta bazı kaynaklar bunun 30’a kadar sürdüğünü söylüyor. Bu nokta 15 yaşta henüz limbik sistem daha aktif, yani duygular, düşünme, sağlıklı karar verme sistem dediğimiz prefrontal korteksin gelişimi ise hala devam etme sürecinde. Bu noktada sağlıklı karar verme dürtüleri kontrol edebilme eleştirel düşünebilme gibi becerileri henüz prefrontal korteks henüz bu yaşta gelişmediği için maalesef yeterli düzeyde gerçekleştiremiyorlar" dedi.

"Dikkat ve odaklanma anlamında olumsuz etkilenebiliyor"
Uzun süre sosyal medya kullanan bireylerin dikkat dağınıklığı ve odaklanamama sorunları yaşadığına değinen Derin, "Burada özellikle sosyal medya içeriğine ve o ortama baktığımızda dikkatin yönlendirilmesi ve sürdürülmesi açısından bakarsak çok hızlı içerikler var. Bunlar dikkatin sürdürülmesi konusunda oldukça zorlayıcı ortam sunuyor. Bu noktada sosyal medyanın bu hızlı dikkat dağıtan ortamında, gündelik yaşam oradan çok farklı daha yavaş işleyen ve odaklanmayı gerektiren faaliyetler yapmak durumundayız. Özellikle 15 yaş ve öncesi için düşünürsek öğrenmeyi gerçekleştiriyor bu yaştaki çocuklar. İşte satranç öğrenmek, problem çözmek, enstrüman çalmayı öğrenmek. Bunların biri aslında odaklanmayı ve uzun süreli çabayı gerektiren bir durum. Bu noktada çocukların bu tür odaklanma ve uzun süreli çaba konusunda sosyal medyanın olumsuz etkilerinden maalesef dikkat ve odaklanma anlamında olumsuz etkilenebiliyor" diye konuştu.

Ebeveynlere "yargılamayın" uyarısı
Sosyal medyada çocukların karşılaştığı negatif durumlara karşı ebeveynlerin çocukları yargılamaması gerektiğini belirten Derin, "Eğer bir tacizle karşılaştıysa çocuk ve bunu ebeveyniyle paylaştıysa ebeveyni bu noktada ’Sen ne yaptın bakalım, ben sana o kadar söylemiştim. Dikkatli ol’ diye gibi yargılayıcı ve eleştirel taraftan yaklaşırsa çocuk bir de orada hayal kırıklığına uğrayabilir ve kendini güvende hissetmeyebilir. Yani bu noktada özellikle ebeveynlerinin özellikle bundan bilgi sahibi olduğunda ekran görüntüsü görselini alması gerekirse hukuki yollara başvurulması, çocuğunu bu noktada bilgilendirmesi onun duygularını anlayan taraftan o korkusunu anlayan ve onunla iş birliği halinde olan sevgisini hala sunan tarafta olması oldukça önemli" şeklinde konuştu.

"Yetenek alanlarına göre faaliyetlere yönlendirmesi önem arz ediyor"
Teknolojinin içine doğan ve internetle büyüyen çocukların günün çoğunu sosyal medyayla geçirdiğini ifade eden Derin, "Şimdi burada ebeveynlerin bahsettiğim gibi sosyal medya çocuğun dünyasında nereye karşılık geliyor. Hangi psikolojik ihtiyaçlarını karşılıyor. Sosyal medya arkadaşlık ilişkisi kurduğumuz bir yer. Aynı zamanda eğlendiğimiz bir yer. Birçok içerik eğlendirici olabiliyor. Aynı zamanda belki de gündemi takip ettiğimiz bir yer. Bu noktada ebeveynler sosyal medyanın getirdiği sınırlamayla birlikte çocukların ilgi alanlarını, yeteneklerini yakından gözlemeleri bu noktada ilgi ve yetenek alanlarına göre faaliyetlere yönlendirmesi önem arz ediyor" ifadelerini kullandı.